امیر کبیر
به مناسبت دومین
سالگرد وروجک
تقدیم به
فرزندان ایران زمین
و
با سپاس از استاد
ارجمند فریدون آدمیت
در یکی
از محله های فراهان عراق ، بنام هزاوه ، فرزندی چشم به جهان گشود که
تاثیر بسزائی بر تاریخ میهن ما بر جای گذاشت . نام
او را " محمد تقی " نهادند که به مرور نام محمد ازاو حذف شد و به
" میرزا تقی خان " شهرت یافت . خانواده پدری و
مادری او از طبقه پیشه ور بودند . پدرش " کربلائی محمد
قربان " نام داشت و اهل فراهان بود . کربلائی ، نخست آشپز میرزا
عیسی ( میرزا بزرگ )
قائم مقام اول بود . مادر میرزا تقی خان را به نام " فاطمه
" یا " فاطمه سلطان " شناخته اند . او دختر استاد شاه محمد
بنا اهل فراهان بود .
سال تولد میرزا
تقی خان را بر اساس ماخذی که استاد آدمیت در کتاب امیر کبیر
و ایران به تحریر در آورده به سال هزار و دویست و بیست و
دو ، یا حداکثر یکی دو سال پیشتر بوده است .
فراهان همچون تفرش
و آشتیان و گرگان ، مجموعا کانون واحد فرهنگ دیوانی و اهل قلم
بود . از این نظر میرزا تقی خان نماینده فرهنگ سیاسی
همان سامان است . در آن زمان طبقه خواص و اعیان در سرپرستی گماشتگان و
وابستگان خود نوعی تعهد و مسئولیت می شناختند ، خانه زادان را به چشم فرزندی نگاه میکردند
و هر گاه در میانشان اطفال زیرکی می یافتند ،
آزادوار به تربیت شان بر می آمدند و آنها را با فرزندان خویش پیش
معلم سر خانه به درس خواندن می گماشتند و تبعیض روا نمی داشتند
.نمونه تما عیار آن امیر کبیر است که شخصیت او نمودار میراث
تربیت میرزا بزرگ و میرزا ابوالقاسم قائم مقام است که هر دو وزیر
بزرگ عباس میرزا بودند .
میرزا تقی
خان ، زیر دست قائم مقام فن منشی گری آموخت و شیوه او را
سرمشق خویش قرار داد . او دو بار ازدواج کرد . زن اولش ، دختر عمویش
بود که نام او را " جان جان خانم " ذکر کرده اند و از اویک فرزند پسر و دوفرزند دختر داشت . زن دوم امیر " ملکزاده خانم
" ملقب به " عزت الدوله " یگانه خواهر تنی ناصر الدین
شاه بود . فداکاری های این شاهزاده خانم در دوره تبعید و
آخرین روز های زندگی شوهرش ، در خور ستایش است .حاصل این
ازدواج دو فرزند دختر بود .
میرزا تقی
خان برادر کهتری داشت بنام " میرزا محمد حسن خان " که او نیز
در دستگاه قائم مقام پرورش یافته و در خدمت دیوان بود . در حدود سال
هزار و دویست و پنجاه که میرزا تقی خان " مستوفی
نظام گردید ، برادرش به شغل " احکام نویسی نظام "
گماشته شد و در سال هزار و دویست و پنجاه و نه ، که وزیر نظام به
سفارت ارزنة الروم رفت ، نیابت وزارت آذربایجان را به برادرش سپرد . و
در سال هزارو دویست و شصت و چهار ، حسن خان ، رسما " نایب وزیر
نظام " آذر بایجان گردید . امیر در زمان صدارت ، مقام
وزرارت نظام آذر بایجان را به برادرش سپرد .
... ادامه دارد
پاورقی :
همانگونه که مطلع
هستید ، اکثر خوانندگان سایت
وروجک را کودکان و نوجوانان تشکیل میدهند . بنابر این سعی
بر این است تا مطالب تاریخی به صورت کوتاه و در بخش های
مختلف و در خور حوصله آنان به تحریر در آید . تمامی سعی و
کوشش این جانب این است که در کنار دوستان و رفقایم در سایت
وروجک به بالا بردن سطح آگاهی نسل آینده کوشا باشم . کلیه مطالب
این بخش را از" امیر کبیر و ایران " اثر ارزنده
استاد آدمیت ، یاری گرفته ام که در سطح کودکان ، جابجا ئی
هائی صورت گرفته است .
نیلوفر شمیرانی